«پسرم پانزده سال دارد، پس سطح متوسط»؛ «من هشت سال پیش یک دورهٔ زبان رفته ام، پس Intermediate». هر دو جمله از یک اشتباه آشنا می آید: انتخاب سطح بر اساس سن یا مدرک قبلی، نه بر اساس تعیین سطح. نتیجه اش کتابی است که یا هر صفحه اش یک دیوار است یا هر صفحه اش یک خمیازه.
در این راهنما ابتدا سطح های English File در ویرایش چهارم را می شناسیم و بعد گام به گام می رویم تا برسیم به سطح درست.
گام اول: هشت پلهٔ ویرایش چهارم را بشناسید
English File در ویرایش چهارم، بر اساس فهرست ناشر، هشت سطح دارد: Beginner، Elementary، Pre-Intermediate، Intermediate، Intermediate Plus، Upper-Intermediate، Advanced و Advanced Plus. پوشش کلی مجموعه از A1 تا C1+ در مقیاس CEFR است. عددهای جدول زیر راهنمای تقریبی اند؛ برای دقیق ترین نگاشت، صفحهٔ هر سطح را در سایت Oxford ببینید.
| نام سطح | CEFR | مناسب چه کسی |
|---|---|---|
| Beginner | A1 | کسی که تقریباً از صفر شروع می کند |
| Elementary | حدود A2 | کسی که جملهٔ ساده می داند ولی هنوز گفت وگو را نمی تواند ادامه دهد |
| Pre-Intermediate | حدود A2 تا B1 | کسی که زمان های اصلی را می شناسد و می خواهد حرف زدنش روان تر شود |
| Intermediate | B1 | کسی که موضوع های آشنا را می فهمد و می تواند دربارهٔ تجربه هایش حرف بزند |
| Intermediate Plus | B1+ | کسی که از B1 گذشته و هنوز تا سطح بالاتر فاصله دارد |
| Upper-Intermediate | حدود B2 | کسی که می خواهد متن های بلندتر را بفهمد و استدلال کند |
| Advanced | C1 | کسی که می خواهد روان و دقیق بنویسد و صحبت کند |
| Advanced Plus | C1+ | کسی که از C1 هم جلوتر است و به تثبیت و ظرافت زبانی نیاز دارد |
برای اینکه جدول در ذهن بماند، آن را به سه بخش تقسیم کنید. Beginner تا Pre-Intermediate «پایه» است: ساختن جملهٔ ساده، پرسیدن و جواب دادن و آشنایی با زمان های اصلی. Intermediate و Intermediate Plus «میانی» است: حرف زدن دربارهٔ تجربه، خواندن متن های ساده و نوشتن چند بند. Upper-Intermediate تا Advanced Plus «پیشرفته» است: استدلال، فهمیدن متن های بلند و دقت در انتخاب واژه.
بیشتر زبان آموزان بین سطح های پایه و میانی جابه جا می شوند و سطح های Plus به همین دلیل اهمیت دارد: برای کسی است که از یک پله گذشته ولی به پلهٔ بعد نرسیده است. این درک از سطح های English File کمک می کند هنگام خرید کتاب اشتباه نکنید.
دو نکته هنگام دیدن جدول مهم است. اول اینکه مرز بین سطح ها نرم است و دو کتاب مجاور همیشه کمی هم پوشانی دارند. دوم اینکه اسم سطح، تضمین نمی کند توانایی شما به همان اندازه باشد؛ «Intermediate» فقط یک برچسب است و معیار، مهارت های واقعی شماست.
گام دوم: تعیین سطح در ۱۵ دقیقه
برای تعیین سطح لازم نیست روز بگذارید. یک برنامهٔ ۱۵ دقیقه ای که هم دانش و هم مهارت را بسنجد، برای تصمیم اولیه کافی است.
- پنج دقیقه آزمون واژگان و دستور: یک آزمون تعیین سطح کوتاه چندگزینه ای انتخاب کنید که نتیجه را بر اساس CEFR بدهد. سؤال ها را بدون نگاه کردن به منبع جواب بدهید.
- پنج دقیقه شنیدن: یک فایل صوتی دو سه دقیقه ای انگلیسی را یک بار گوش بدهید و بعد با دو جمله بنویسید دربارهٔ چه بود.
- پنج دقیقه گفتن و نوشتن: یک دقیقه دربارهٔ دیروز خودتان حرف بزنید و صدایتان را ضبط کنید، بعد پنج خط دربارهٔ همین موضوع بنویسید.
برای دقیق تر شدن، همین آزمون را در دو روز مختلف انجام دهید. نتیجهٔ یک روز بد می تواند شما را یک سطح پایین تر نشان دهد و نتیجهٔ یک روز خوب یک سطح بالاتر. اگر هر دو روز نتیجه نزدیک بود، به آن اعتماد کنید. شرایط هم مهم است: آزمون را در جای ساکت و بدون ترجمه گر انجام دهید و جواب هایی را که حدس زده اید با علامت جدا کنید، چون حدس های خوش شانسی سطح را بالاتر از واقع نشان می دهند.
نتیجهٔ هر سه بخش را یادداشت کنید. اگر یک مهارت خیلی عقب تر از بقیه بود، آن را جدا ثبت کنید؛ همان مهارت تعیین می کند کتاب را با چه سرعتی می توانید جلو ببرید.
گام سوم: نتیجه را به یک سطح تبدیل کنید
حالا یادداشت های ۱۵ دقیقه را با جدول مقایسه کنید. اگر نتیجه دقیقاً روی یک سطح افتاد، کار ساده است. اگر بین دو سطح بود، قاعدهٔ عملی این است که سطح پایین تر را برای دو هفته امتحان کنید. شروع کردن از سطحی که کمی راحت است، بهتر از شروع از سطحی است که هر درس اش را باید با فرهنگ لغت پیش برد.
اگر مهارت ها نامتوازن بودند، مثلاً خواندن شما B1 است ولی شنیدن A2، کتاب را بر اساس ضعیف ترین مهارت انتخاب نکنید، بلکه سطح میانی را بگیرید و برای مهارت ضعیف تمرین جداگانه اضافه کنید. فایل های صوتی کتاب برای همین کار ساخته شده اند و می توانید هر درس را دو بار گوش بدهید.
اگر هنوز برای شروع مردد هستید، دو درس نمونه از دو سطح مجاور را حل کنید. سطحی که بیشتر درس هایش را می فهمید و فقط بخش کوچکی از آن برایتان تازه است، سطح درست شماست. دلیل ساده است: یادگیری زمانی اتفاق می افتد که مطلب کمی بالاتر از توان فعلی باشد، نه خیلی بالاتر.
برای مثال، سه نفر با سه وضعیت مختلف را تصور کنید. اولی هشت سال پیش دورهٔ زبان رفته و حالا فقط چند جمله می داند؛ نتیجهٔ آزمون او احتمالاً Elementary را نشان می دهد، نه Intermediate.
دومی نوجوان پانزده ساله ای است که با بازی و سریال زیاد انگلیسی شنیده ولی دستورش پراکنده است؛ او ممکن است در شنیدن B1 و در نوشتن A2 باشد و Pre-Intermediate برایش مناسب تر است. سومی دانشجویی است که مقاله می خواند ولی حرف زدنش ضعیف است؛ برای او مهارت ها نامتوازن اند و سطح میانی با تمرین مکالمهٔ جداگانه پیشنهاد می شود. هیچ کدام از این سه نفر را با سن یا مدرک نمی شد درست سطح بندی کرد.
گام چهارم: وسط سطح جابه جا شوید
گاهی دو سه درس که گذشت، معلوم می شود انتخاب درست نبوده است. این اتفاق عادی است و راه حل دارد. کتاب های این مجموعه به بخش هایی به نام File تقسیم می شوند و مرز بین File ها بهترین جای عوض کردن سطح است؛ چون با یک بخش کامل تمام شده، چیزی از دست نمی دهید.
اگر کتاب خیلی آسان بود، ابتدای کتاب سطح بعد را باز کنید و دو سه درس اول را حل کنید. اگر راحت بود، همان جا بروید. اگر کتاب خیلی سخت بود، به سطح پایین تر برگردید و فقط بخش هایی را که ضعیف بودید مرور کنید؛ نیازی به شروع کامل از اول نیست.
اگر می خواهید مرور کامل تری از مجموعه کنار دستتان داشته باشید، با تصویر زیر می توانید نقد کامل آن را باز کنید.
برای تصمیم گیری، این سه نشانه را بررسی کنید. اگر بیش از نصف تمرین های دو File اول را بدون کمک درست جواب دادید، سطح برایتان آسان است. اگر برای فهمیدن هر صفحه باید چند واژه را در فرهنگ لغت جست وجو کنید، سطح برایتان سخت است. و اگر تمرین ها را درست جواب می دهید ولی نمی توانید همان جمله ها را در گفت وگو به کار ببرید، مشکل از مهارت خروجی است، نه از سطح کتاب؛ در این حالت جابه جا نشوید، تمرین حرف زدن اضافه کنید. این معیارها پیشنهاد عملی اند، نه قاعدهٔ رسمی ناشر.
بعد از جابه جایی، یک هفته را «دورهٔ آزمایش» حساب کنید. در این هفته، هر روز یک درس انجام دهید و در پایان هفته بنویسید کدام بخش ها راحت و کدام ها سخت بودند. اگر بخش های راحت بیشتر بود، تصمیم درست بوده است. نتیجهٔ چنین یادداشتی از هر حدس و گمانی بهتر است، چون به جای احساس، شواهد دارید. این روش برای همهٔ سطح های English File یکسان کار می کند، از Beginner تا Advanced Plus.
یک نکتهٔ آخر دربارهٔ جابه جایی: هر بار که سطح را عوض کردید، دو سه روز برای عادت کردن به ساختار کتاب جدید صبر کنید. هر کتاب شیوهٔ توضیح و ترتیب تمرین مخصوص خودش را دارد و اولین واکنش به آن همیشه قضاوت درستی نیست.
اگر قرار است با معلم یا در کلاس کار کنید، نتیجهٔ آزمون خودتان را با او در میان بگذارید. معلم می تواند ظرف چند دقیقه مهارت های گفتاری را بسنجد و تصمیم شما را تأیید یا اصلاح کند. و اگر خودخوان هستید، هر ماه همین آزمون ۱۵ دقیقه ای را تکرار کنید تا ببینید پیشرفت کرده اید یا نه. این کار برای شناختن سطح های English File از هر جدولی مؤثرتر است، چون جدول سطح کتاب را می گوید و آزمون، سطح شما را.
پیش از خرید: چک لیست سه خطی
- سطح را با تعیین سطح انتخاب کردم، نه با سن یا مدرک قدیمی.
- اگر بین دو سطح ماندم، سطح پایین تر را دو هفته امتحان می کنم.
- پیش از خرید، نام ویرایش (چهارم) و نام سطح را یک بار دیگر روی جلد می خوانم.